TSMC ostrzega: niedobór chipów 3 nm potrwa latami, a to dopiero początek podwyżek

Przez lata branża technologiczna traktowała TSMC jak nieskończone źródło krzemu - zamawiasz, płacisz, odbierasz. W 2026 roku skończyły się te czasy. Na dorocznym walnym zgromadzeniu akcjonariuszy 4 czerwca CEO C.C. Wei bez ogródek przyznał, że podaż chipów będzie gonić popyt napędzany przez sztuczną inteligencję przez lata. Nie kwartały. Lata. I dodał jedno słowo, które najlepiej opisuje sytuację: „insane” - szalona.

Dla producentów sztucznej inteligencji - Nvidii, AMD, Google’a, AWS - to oznacza jedno: drogi krzem będzie jeszcze droższy, a kolejki do fabryk będą się tylko wydłużać. Dla reszty świata, w tym mniejszych firm i sektora konsumenckiego, oznacza to coś gorszego - po prostu brak dostępu do najnowszych węzłów technologicznych.

Wafel za 20 tysięcy dolarów i jeszcze 15% na górę

Zacznijmy od konkretów, bo liczby są tutaj wyjątkowo wymowne. Jeden wafel krzemowy w procesie 3 nm kosztuje obecnie około 20 000 dolarów. W drugiej połowie 2026 roku ma podrożeć o nawet 15 procent. W 2027 roku TSMC planuje kolejną rundę podwyżek na poziomie 5-10 procent. To nie jednorazowa korekta - jak donosi TrendForce, tajwański gigant zaplanował wieloletni harmonogram wzrostu cen obejmujący węzły 5 nm, 4 nm, 3 nm i poniżej 2 nm, rozpisany aż do 2029 roku.

Co ciekawe, Wei na spotkaniu z akcjonariuszami zapewnił, że TSMC nie zamierza fundować rynkowi gwałtownych skoków cenowych w stylu sektora pamięci. Ale nie musi - spokojne, zaplanowane podwyżki przy stuprocentowym obłożeniu fabryk wystarczą, żeby poprawić marżę brutto do rekordowych poziomów. W pierwszym kwartale 2026 roku wyniosła ona 66,2 procent. Nieźle jak na firmę, która produkuje czyjeś projekty za wynagrodzenie.

Uwaga ⚠️

Ceny wafli 3 nm mogą podskoczyć o 15% w drugiej połowie 2026 roku, a planowane jest to z góry i wieloetapowo. Jeśli Twoja firma projektuje chipy lub kupuje sprzęt AI - warto budżetować z zapasem na 2027 i 2028.

Fabryka pęka w szwach, a kolejka nie maleje

Główna linia produkcyjna 3 nm w zakładzie Fab 18 pracuje na ekstremalnym poziomie wykorzystania. TSMC zwiększyło miesięczną produkcję z około 130 000 wafli na początku 2026 roku do 160-175 000 wafli w drugim kwartale. Brzmi imponująco? Docelowy poziom do końca 2026 roku to 180 000 wafli miesięcznie - ponad 40-procentowy wzrost rok do roku. Mimo to popyt ze strony sztucznej inteligencji szacunkowo przekracza dostępne moce o 25-30 procent.

Dla zobrazowania skali problemu: zaawansowane węzły produkcyjne TSMC są wyprzedane co najmniej do 2027 roku. Jeśli chcesz zamówić produkcję dziś, czas realizacji wynosi 52 do 78 tygodni. Nie miesiące - tygodnie, których jest ponad rok.

Kto stoi na początku kolejki? Apple i Nvidia - długoletni partnerzy TSMC, których skala zamówień daje im uprzywileajowaną pozycję. Intel, AMD i producenci układów ASIC dostają wyraźnie mniejsze przydziały niż segment sztucznej inteligencji. Jak ujął to Natarajan Ramachandran, dyrektor do spraw marketingu w Broadcomie: moce produkcyjne TSMC, które jeszcze kilka lat temu można było określić jako niemal „nieskończone”, osiągnęły dziś granice możliwości, a rok 2026 stał się momentem krytycznym, w którym łańcuch dostaw „uległ zadławieniu”.

Protip ✅

Umowy długoterminowe 3-5 letnie stają się nowym standardem dostępu do mocy produkcyjnych TSMC. Wiodący dostawcy, jak Samsung Electronics, już przeszli na ten model. Mniejsze firmy bez takich kontraktów będą walczyć o resztki.

Arizona, Japonia, Niemcy - ale poczekasz kilka lat

TSMC nie siedzi bezczynnie. Inwestycje zagraniczne idą pełną parą: zakłady w USA, Japonii i Niemczech. Ekspansja w Arizonie to już 165 miliardów dolarów w sześciu zaplanowanych fabrykach, do których mogą dojść kolejne cztery na mocy porozumienia handlowego USA-Tajwan - za następne 100 miliardów dolarów. Produkcja chipów 3 nm w Arizonie ma ruszyć w 2027 roku.

Problem w tym, że do 2028 roku zagraniczne zakłady TSMC odpowiadać będą za zaledwie około 20 procent całkowitych mocy produkcyjnych. Tajwan pozostanie centrum. I jak zaznaczył Wei, nawet z nowymi fabrykami w USA firma nie będzie w stanie zaspokoić popytu zgłaszanego przez amerykańskich klientów. Przy wydatkach inwestycyjnych hiperdostawców sięgających łącznie ponad 690 miliardów dolarów w 2026 roku, żadna rozbudowa nie nadąży za apetytami branży.

Co to oznacza dla rynku - i dla nas

Krótko: dwie prędkości rynku chipów AI na lata. Nvidia, Apple, Google i AWS mają zagwarantowane przydziały. Wszyscy pozostali - od mniejszych projektantów chipów po startupy AI szukające taniego sprzętu do wnioskowania - będą płacić więcej albo szukać alternatyw u Samsunga czy Intel Foundry. Przeniesienie produkcji do alternatywnego wytwórcy wiąże się z ryzykiem gorszych uzysków, wyższymi kosztami przeprojektowania i - co najistotniejsze - możliwym ochłodzeniem relacji z TSMC. A w realiach, w których dostęp do najnowszych węzłów zaczyna decydować o pozycji rynkowej, takie ryzyko może rzutować na całą przyszłość firmy.

Dla polskich firm technologicznych i startupów AI efekt będzie pośredni, ale odczuwalny. Ceny akceleratorów i serwerów AI pozostaną wysokie - zakup sprzętu AI zdrożeje, a dostęp do najnowszych kart graficznych Nvidii, układów TPU Google’a czy własnych akceleratorów będzie zależeć od tego, czy wielcy gracze zechcą przepuścić trochę produkcji dalej w dół łańcucha. Rynek chipów przestał być rynkiem kupującego. I prędko nim nie wróci.