GPT-5.6 Sol, Terra, Luna - trzy modele, które musiały przejść przez Waszyngton

28 czerwca 2026 roku OpenAI wypuściło GPT-5.6 - trzy modele naraz, z nowym systemem nazewnictwa i nowym graczem przy stole: administracją Trumpa. Sol, Terra i Luna są już technicznie gotowe. Mogłyby trafić do każdego dewelopera z kartą kredytową. Zamiast tego dostęp dostało około 20 organizacji, których nazwy zostały indywidualnie zatwierdzone przez rząd Stanów Zjednoczonych.

To nie jest zwykła faza wczesnego dostępu. To coś, czego jeszcze nie było: pierwsza w historii premiera modelu sztucznej inteligencji, w której to nie firma, a Waszyngton zdecydował, kto wchodzi, a kto czeka na zewnątrz.

Sol, Terra, Luna - co każdy model faktycznie potrafi

GPT-5.6 to trzy oddzielne produkty do trzech różnych zastosowań. Sol to model flagowy - przeznaczony do najtrudniejszych zadań: złożonego kodowania, zaawansowanych przepływów autonomicznych agentów i badań nad bezpieczeństwem. Nowością są tryby max (głębsze rozumowanie) i ultra, który rozdziela pracę między koordynowane subagenty. Terra to model środka - solidna wydajność w dużej skali produkcyjnej, zadania dla firm, takie jak wsparcie klientów czy analiza dokumentów. Luna jest najszybsza i najtańsza - do rutynowej automatyzacji, streszczeń i trybu roboczego tekstów.

Ceny są klarowne: Sol kosztuje 5 dolarów za milion tokenów wejściowych i 30 dolarów za milion tokenów wyjściowych. Terra odpowiednio 2,50 i 15 dolarów. Luna - 1 i 6 dolarów. OpenAI zmieniło też schemat nazewnictwa: liczba oznacza generację modelu, a Sol, Terra i Luna to trwałe poziomy możliwości, które będą rozwijać się we własnym tempie.

Uwaga ⚠️

Wszystkie trzy modele - nie tylko Sol - zostały sklasyfikowane jako „High risk” w obszarze cyberbezpieczeństwa i zdolności biologiczno-chemicznych. Nawet najtańsza Luna może nieść nowe obowiązki zgodności dla firm działających w sektorach wrażliwych.

Rząd USA przy stole: jak to się stało

2 czerwca 2026 roku prezydent Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze, które prosiło firmy zajmujące się sztuczną inteligencją o dobrowolne udostępnienie rządowi modeli o zaawansowanych zdolnościach cybernetycznych na do 30 dni przed premierą. Słowo „dobrowolne” szybko okazało się mieć elastyczną definicję.

OpenAI napisało wprost, że ogranicza premierę na żądanie rządu: „At the U.S. government’s request, we are starting with a limited preview for a small group of trusted partners.” Według raportów cytowanych przez Brave New Coin, dostęp był zatwierdzany klient po kliencie - przez urzędników w Waszyngtonie, nie przez zespół sprzedaży OpenAI.

Firma jednocześnie zaprotestowała publicznie. W oficjalnym stanowisku stwierdziła, że taki model rządowego dostępu nie powinien stać się długoterminowym standardem, bo „keeps the best tools from users, developers, enterprises, cyber defenders, and global partners who need them.” To rzadki przypadek, gdy firma i podpisuje się pod wymaganiami regulatora, i przy okazji głośno wyraża swój sprzeciw wobec nich.

Dlaczego akurat teraz - i dlaczego to ma związek z Anthropic

Kontekst tej premiery jest nie do oderwania od tego, co spotkało głównego konkurenta OpenAI dwa tygodnie wcześniej. Departament Handlu wydał nakaz kontroli eksportowej nakazujący Anthropic zawieszenie dostępu do modeli Fable 5 i Mythos 5 dla wszystkich obcokrajowców - wewnątrz i na zewnątrz USA, włącznie z własnymi pracownikami firmy nieposiadającymi obywatelstwa. Ponieważ Anthropic nie miało technicznej możliwości weryfikacji narodowości użytkowników w czasie rzeczywistym, firma zdjęła oba modele dla wszystkich w ciągu kilku godzin.

To nie był subtelny sygnał. OpenAI mogło oglądać ten scenariusz z przedniego rzędu - i wyraźnie zdecydowało, że współpraca z administracją jest lepszą opcją niż konfrontacja. Wynik: premiera pod nadzorem rządu, ale bez przymusowego odcięcia.

Dean Ball, były doradca Białego Domu ds. sztucznej inteligencji i przyszły pracownik OpenAI, ocenił sytuację chłodno: rozporządzenie wykonawcze Trumpa stworzyło de facto przymusowy reżim licencyjny dla czołowej sztucznej inteligencji - nawet jeśli na papierze pozostaje „dobrowolny”.

Wyniki bezpieczeństwa: model, który prawie potrafi włamać się sam

OpenAI pokazało też liczby, które tłumaczą, dlaczego w ogóle ktoś wpadł na pomysł rządowego nadzoru. W wewnętrznych testach capture-the-flag Sol osiągnął wynik 96,7 procent, Terra 91,84 procent, Luna 85,19 procent. Sol jest lepszy w wyszukiwaniu i naprawianiu luk niż w przeprowadzaniu kompletnych ataków - w warunkach testowych nie zdołał autonomicznie stworzyć w pełni działającego exploita. Na teście porównawczym ExploitBench Sol osiągał wyniki porównywalne z modelem Claude Mythos Preview, używając przy tym około jednej trzeciej tokenów wyjściowych.

Wszystkie trzy modele plasują się poniżej progu „Critical” w ramach wewnętrznego Preparedness Framework OpenAI - ale powyżej „High” dla cyberbezpieczeństwa i zdolności biologiczno-chemicznych. To wystarczyło, żeby Waszyngton zainteresował się listą gości.

Protip ✅

Jeśli pracujesz w sektorze bezpieczeństwa lub nauk przyrodniczych i planujesz korzystać z modeli GPT-5.6 - nawet z tańszej Luny - sprawdź wcześniej, jakie obowiązki zgodności nakłada na Twoją firmę klasyfikacja „High risk”. To nie jest tylko problem dla dużych korporacji.

Pełna premiera: nadchodzące tygodnie (cokolwiek to znaczy)

Okres rządowego przeglądu wynikający z rozporządzenia wykonawczego z 2 czerwca miał trwać maksymalnie 30 dni, co daje datę graniczną około 2 lipca 2026. OpenAI zapowiada szerszą dostępność przez ChatGPT, Codex i API „w nadchodzących tygodniach” - bez konkretnej daty. W lipcu planowane jest też uruchomienie Sol na procesorach Cerebras z prędkością do 750 tokenów na sekundę, na razie dla wybranych klientów.

To, co realnie wynika z tej premiery, wykracza poza sam GPT-5.6. Stany Zjednoczone właśnie weszły w model, w którym dostęp do najnowszych modeli sztucznej inteligencji nie jest decyzją rynkową, tylko administracyjną. Anthropic wycofało modele przymusowo, OpenAI ograniczyło premierę dobrowolnie - efekt końcowy dla użytkownika jest podobny: najnowsza technologia jest dostępna wtedy i dla tych, na których zgodę wyraził Waszyngton. Rynek najnowszych modeli sztucznej inteligencji przestał być rynkiem w klasycznym sensie tego słowa.